ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ରାଘବ ଚଢ଼ାଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହ ଆମ୍ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିକୁ ଦୋହଲାଇ ଦେଇଥିବାବେଳେ ଏଥିରେ ବିଜେପିକୁ ବଡ଼ ଫାଇଦା ମିଳିଛି। ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଦଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପୁଣି ଥରେ ୬୦ ଦଶନ୍ଧିର ଶେଷ ଭାଗର ସେହି ଘଟଣାକୁ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆଣିଛି, ଯେତେବେଳେ ଦଳବଦଳ ଯୋଗୁଁ ମାତ୍ର ୪ ବର୍ଷରେ ୪୫ଟି ନିର୍ବାଚିତ ସରକାର ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା ଓ ଭାରତରେ ଦଳ ବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଅଣାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଭୋଟରମାନେ ସେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଥିଲେ।
୧୯୬୭ ରୁ ୧୯୭୧ ମସିହାର ସେହି ସମୟକୁ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ‘ଅସ୍ଥିରତାର ଯୁଗ’ କୁହାଯାଏ। ଏହି ସମୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ଅନ୍ତ ଘଟାଇବା ସହିତ ଦେଶରେ ମେଣ୍ଟ ସରକାର ସହିତ ପରୀକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ସମ୍ବିଧାନର ୩୫୬ ଧାରା ବ୍ୟବହାର କରି ୧୬ ଥର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିଲା। ୧୮୦୦ ବିଧାୟକ ଦଳବଦଳ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପାଖାପାଖି ୧୧୫ ଜଣଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରିପଦ ମିଳିଥିଲା। ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ‘ଆୟା ରାମ୍ ଗୟା ରାମ୍’ ଶବ୍ଦ ସେବେଠାରୁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲା।
୧୯୬୭ ମସିହାରେ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ସହିତ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। କଂଗ୍ରେସ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ବିହାର, ଓଡ଼ିଶା, ମାଡ୍ରାସ (ବର୍ତ୍ତମାନର ତାମିଲନାଡ଼ୁ), କେରଳ, ରାଜସ୍ଥାନ ଓ ପଞ୍ଜାବରେ ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା।
ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ: Raghav Chadha: ସପ୍ତାହକ ଭିତରେ ବରିଷ୍ଠ ସଦନରେ ସତ୍ତା ହରାଇଲା ଆପ୍
ମାଡ୍ରାସରେ ଡିଏମକେ ବହୁମତ ହାସଲ କରିଥିବା ବେଳେ, ଅଣ-କଂଗ୍ରେସ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଏକ ମେଣ୍ଟ, ସଂଯୁକ୍ତ ବିଧାୟକ ଦଳର ସରକାର ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଆଦର୍ଶଗତ ଭାବରେ ଭିନ୍ନ, ଏହି ମେଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବିରୋଧାଭାସରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଯାହା ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଭାରତୀୟ ଜନସଂଘ ଏବଂ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପରି ଭିନ୍ନ ସତ୍ୱଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିଥିଲା। କୌଣସି ଆଦର୍ଶଗତ ସମନ୍ୱୟ ନଥିବାରୁ, ଏହି ଅସଙ୍ଗତ ମେଣ୍ଟ ଦଳତ୍ୟାଗ ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହେବାର ମହତ୍ୱାକାଂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ଅନେକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କଂଗ୍ରେସ ନେତା ନିଜ ଦଳକୁ ବିଭାଜିତ କରିବାକୁ ପଛାଇ ନଥିଲେ। କେନ୍ଦ୍ରରେ ଶାସନ କରୁଥିବା କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟ ସରକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଅସ୍ଥିର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ଅନେକ ଥର ଏହା ଧାରା ୩୫୬ ପ୍ରୟୋଗ କରି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ଲାଗୁ କରିଥିଲା। ଏପରିକି ସରକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଗୃହରେ ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ପ୍ରମାଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଇନଥିଲା।
ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ବ୍ୟାପକ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥିଲା। କେବଳ ହରିୟାଣା, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର ଓ ପଞ୍ଜାବରେ ୩୦ ରୁ ଅଧିକ ସରକାର ଗଠନ ଏବଂ ପତନ ଘଟିଥିଲା। ପୂର୍ବ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ସମାନ ପ୍ରକାରର ଢାଞ୍ଚା ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଦଳ ବଦଳ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ହୋଇଥିଲା ଯେ, ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ୱାଇବି ଚୌହାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ବରେ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ୧୯୬୭ ନିର୍ବାଚନର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କମିଟି ଶହ ଶହ ଦଳ ବଦଳ ଘଟଣା ରେକର୍ଡ କରିଥିଲା, ଯାହା ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଉପରେ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରାମାଣିକ ସରକାରୀ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଭାବରେ ରହିଆସିଛି। ସମ୍ବିଧାନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ସୁଭାଷ ସି କଶ୍ୟପ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ‘ ଦ ପଲିଟିକ୍ସ ଅଫ୍ ଡିଫେକ୍ସନ୍: ଏ ଷ୍ଟଡି ଅଫ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ଫଲିଟିକ୍ସ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ରେ ୧୯୬୭ରେ ଘୋଡ଼ା ବେପାର ଯୋଗୁ ସରକାରଗୁଡ଼ିକ ତାସଘର ଭଳି କିପରି ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ୁଥିଲା ସେ ନେଇ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତାର ଫାଇଦା ନେଇ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ସେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ସ୍ଲୋଗାନ ଦେଇ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୭୧ରେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ବିପୁଳ ଭୋଟ ପାଇ ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଥିଲେ। କଂଗ୍ରେସ ଲୋକସଭାରେ ୫୨୧ ଆସନରୁ ୩୫୨ଟି ଆସନ ଜିତିଥିଲା ଓ ଏହି ରଣନୀତି ଦଳ ବଦଳ ଧାରା ଉପରେ ସାମୟିକ ଭାବେ ଅଙ୍କୁଶ ଲଗାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଚଭନ କମିଟି ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁପାରିସ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦର ଆକାର ବିଧାନସଭାର ମୋଟ ଶକ୍ତିର ୧୦-୧୧% ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବୋଲି ସୁପାରିସ କରାଯାଇଥିଲା। ପରେ ୨୦୦୩ ମସିହାରେ, ୯୧ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସୀମା ୧୫% ରେ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲା।
ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ସରକାର ଦଳବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଆଣିଥିଲେ। ୫୨ ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ବିଧାନର ୧୦ମ ଅଧିସୂଚୀରେ ଦଳ ବଦଳ ବିରୋଧୀ ଆଇନ ଆଣିଥିଲେ। ୨୦୦୩ ମସିହାରେ ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ସରକାର ସମୟରେ ଏହି ଆଇନକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଥିଲା। ଦଶମ ଅନୁସୂଚୀ ଗୋଟିଏ ଦଳକୁ ଅନ୍ୟ ଦଳ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କିମ୍ବା ସେଥିରେ ସାମିଲ ହେବାର ଅନୁମତି ଦିଏ ଯଦି ଏହାର ବିଧାୟକମାନଙ୍କର ଅତି କମରେ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ମିଶ୍ରଣ ସପକ୍ଷରେ ଥାଆନ୍ତି। ତେଣୁ ରାଘବ ଚଢ଼ା ଆପ୍ର ଦୁଇ -ତୃତୀୟାଂଶ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦଙ୍କୁ ନେଇ ବିଜେପି ସାମିଲ ହୋଇଛନ୍ତି।
